Naukowcy z Wharton School — Steven Shaw i Gideon Nave — formalnie nazwali zjawisko, które obserwują u użytkowników sztucznej inteligencji: 'cognitive surrender', czyli rezygnację z samodzielnego myślenia na rzecz decyzji podejmowanych przez chatboty. Termin ten został wprowadzony w opublikowanym w stycznia artykule badawczym zatytułowanym 'Thinking, Fast, Slow, and Artificial', który dokumentuje rosnącą skłonność ludzi do polegania na AI zamiast na własnym osądzie.
Zjawisko 'cognitive surrender' jest ważne, ponieważ pokazuje fundamentalną zmianę w sposobie, w jaki ludzie wykorzystują narzędzia AI. Zamiast traktować chatboty jako asystentów wspierających człowieka, użytkownicy coraz częściej pozwalają algorytmom podejmować za nich ostateczne decyzje — zarówno w kwestiach małych, jak i poważnych. To nie jest błędy użytkownika, ale naturalną konsekwencją projektowania modeli AI, które są przekonujące, łatwe w użyciu i wydają się wiarygodne.
Potencjalne konsekwencje tego trendu są znaczące. Kapitulacja poznawcza może prowadzić do atrofii umiejętności krytycznego myślenia, zmniejszenia odpowiedzialności osobistej za decyzje oraz pogorszenia zdolności ludzi do samodzielnego rozwiązywania problemów. Dla firm i instytucji to też wyzwanie — muszą edukować użytkowników o granicach AI i zachęcać do híbrydowych podejść, gdzie sztuczna inteligencja wspomaga, ale nie zastępuje ludzkie myślenie.